گیرا آنلاین_ گروه تخصصی تئاتر روژا از اول شهریورماه با نمایشی به کارگردانی رضا فتوتخواه روی صحنه میرود؛ کمدیای درباره خانوادهای که قرار است آشتی کنند، اما هرچه بیشتر تلاش میکنند، بیشتر در بنبست روابط خود گرفتار میشوند.
خنده قرار است از کجا آغاز شود و کجا متوقف شود؟
«بنبست آشتیکنان» تلاش میکند پاسخ این سؤال را روی صحنه پیدا کند؛ نمایشی که در ظاهر یک کمدی خانوادگی است، اما در لایههای پنهان خود به سراغ خشونت، ترس، پنهانکاری، آبرو، روابط ناسالم و ناتوانی آدمها در گفتوگو میرود.
گروه تخصصی تئاتر روژا این بار با کارگردانی رضا فتوتخواه، نمایشی را آماده کرده است که قرار نیست تنها برای خنداندن مخاطب روی صحنه برود. «بنبست آشتیکنان» از همان نقطهای آغاز میشود که یک خانواده تصمیم میگیرد اختلافات خود را حل کند؛ اما به تدریج روشن میشود مسئله فقط یک اختلاف خانوادگی نیست.
در این خانواده، همه از آشتی حرف میزنند، از خانواده و آبرو دفاع میکنند و برای حفظ ظاهر تلاش دارند؛ اما در پشت این واژهها، ترس، خشونت، پنهانکاری و ناتوانی در برقراری یک رابطه سالم جریان دارد.
یک کمدی که شاید بعد از خنده، خندهدار نباشد
رضا فتوتخواه، کارگردان «بنبست آشتیکنان»، تلاش کرده است مرز میان کمدی و کمدی سیاه را به نقطه اصلی نمایش تبدیل کند؛ جایی که مخاطب ابتدا به یک موقعیت میخندد و چند لحظه بعد، معنای دیگری پشت همان موقعیت کشف میکند.
در نگاه او، کمدی سیاه دقیقاً از همین نقطه متولد میشود؛ از جایی که خنده به مکث تبدیل میشود.
به همین دلیل، شخصیتهای نمایش قرار نیست صرفاً ابزار خنداندن مخاطب باشند. حتی در عجیبترین و افراطیترین موقعیتها، آنها خودشان را کاملاً جدی میگیرند تا این موقعیت باشد که خندهدار به نظر برسد، نه خودِ انسانها.
این انتخاب میتواند «بنبست آشتیکنان» را از یک کمدی متعارف خانوادگی دور کند و به اثری تبدیل کند که خنده را به عنوان راهی برای مواجهه با بخشهای تلخ زندگی به کار میگیرد.
«بنبست» فقط یک مکان نیست
عنوان نمایش نیز بخشی از همین بازی معنایی است.
«آشتیکنان» قرار است محلی برای پایان دادن به اختلافها باشد؛ اما در این نمایش، خودِ تلاش برای آشتی کردن به بنبست میرسد.
از نگاه کارگردان، بنبست تنها یک مکان نیست؛ یک وضعیت انسانی است. آدمهایی که بارها میتوانند مسیر دیگری را انتخاب کنند، اما یا توان تغییر ندارند یا جرئت خارج شدن از شرایط موجود را پیدا نمیکنند.
همین مفهوم، خانواده نمایش را به تصویری بزرگتر از یک خانواده خاص تبدیل میکند؛ تصویری اغراقشده از روابطی که شاید بخشی از آنها برای بسیاری از تماشاگران چندان هم ناآشنا نباشد.
از خشونت تا خنده؛ در یک جهان واحد
یکی از ویژگیهای «بنبست آشتیکنان»، همزیستی خشونت و شوخی است.
در این نمایش، تلخی ناگهان جای کمدی را نمیگیرد و کمدی نیز صرفاً برای فرار از تلخی وارد صحنه نمیشود. هر دو در کنار هم حرکت میکنند؛ همانطور که در زندگی واقعی، آدمها گاهی در بحرانیترین شرایط میخندند، شوخی میکنند یا رفتارهایی غیرمنتظره از خود نشان میدهند.
این تضاد، فضای نمایش را به سمت کمدی سیاه میبرد؛ جایی که مخاطب ممکن است بخندد، اما بلافاصله از خودش بپرسد: «واقعاً اینجا باید بخندم؟»
روژا؛ بازگشت با یک کمدی تلخ
اجرای «بنبست آشتیکنان» تازهترین حضور گروه تخصصی تئاتر روژا در عرصه اجراست؛ گروهی که با این اثر، بار دیگر سراغ نمایشی رفته است که در کنار جذابیت و سرگرمی، ظرفیت ایجاد گفتوگو با مخاطب را نیز دارد.
انتخاب یک خانواده به عنوان مرکز روایت، امکان نزدیک شدن مخاطب به موقعیتهای نمایش را بیشتر میکند؛ چرا که قرار نیست تماشاگر الزاماً خودش را در یکی از شخصیتها پیدا کند. کافی است بخشی از روابط، رفتارها یا تناقضهای این خانواده برایش آشنا باشد.
پایان نمایش؛ پایان خنده نیست
«بنبست آشتیکنان» قرار نیست پاسخ مشخصی برای مشکلات شخصیتهایش ارائه دهد. قرار است سؤال باقی بگذارد.
چرا آدمها در روابطی که به آنها آسیب میزند میمانند؟
چرا گفتوگو کردن اینقدر دشوار است؟
چرا گاهی حفظ ظاهر خانواده از حل مسئله مهمتر میشود؟
و مهمتر از همه، چند بار در زندگی واقعی، به چیزی خندیدهایم که اگر کمی بیشتر به آن فکر میکردیم، دیگر خندهدار نبود؟
رضا فتوتخواه میخواهد مخاطب با همین حس سالن را ترک کند: ابتدا خنده و بعد مکث.
شاید اگر تماشاگر در پایان اجرا برای لحظهای نداند باید بخندد یا ناراحت شود، «بنبست آشتیکنان» به مهمترین هدف خود رسیده باشد.
«بنبست آشتیکنان» به کارگردانی رضا فتوتخواه و با اجرای گروه تخصصی تئاتر روژا، از اول شهریورماه به مدت محدود در تئاتر شهر رشت روی صحنه میرود.
